| ADIYAMAN TARİHİ |
|
Yine Samsat-Şehremuz
Tepe'deki tarihi bulgulardan M.ö. 7.OOO yılına kadar
Paleolitik, M.O. 5.000 yıllarına kadar Neolitik, M.Ö. 3.OOO
yıllarına kadar Kalkolitik ve M.O. 3.0OO-1.200 yıllan
arasında da Tunç Çağı dönemlerinin yaşandığı
anlaşılmıştır. Bu dönemde bölge Hititlerle Mitannilar
arasında el değiştirmiş ve Hitit Devletinin yıkılmasıyla
(M.Ö. 1.200) karanlık bir dönem başlamıştır. M.Ö.
1.2OO'den Frig Devletinin kuruluşu olan M.Ö. 750 yıllan
arası dönemle ilgili olarak yazılı kaynağa
rastlanmamıştır. Ancak; bu dönemde yöre, Asur etkisine
girmeye başladığından, Samsat'ta bulunan Asur etkili
mühürler ve Kahta Eskitaş Köyünde bulunan Hitit
Hiyeroglifi ile yazılmış kitabeler, Anadolu'daki tarihi
silsilenin ilimizde de aynen devam ettiğini,
göstermektedir. Bu dönemde Adıyaman ve çevresinde Hitit
Devletinin yıkılmasıyla ortaya çıkan Geç Hitit şehir
devletlerinden biri olan Kummuh Devleti hüküm sürmüştür. M.Ü. 9OO-70O yılları
arasında yöre Asur etkisinde kalmakla birlikte,
Asurlular tam olarak egemen olamazlar. 6. yüzyılın
başlarından itibaren yöreye Persler hakim olur ve yöre
Satrap'lar (Valiler) eliyle yönetilir. M.O. 334 yılında
Makedonya Kralı Büyük iskender'in Anadolu'ya girmesiyle
Pers'ler hakimiyetini kaybetmiş ve M.ü. 1. yüzyıla kadar
yörede Makedonyalı Selev-kos Sülalesi hüküm sürmüştür.
Bu sülalenin gücünün zayıfladığı sıralarda, Kral
Mithradetes l Kallinikos Kommagene Krallığının
bağımsızlığını ilan etmiştir (M.O. 69). Başkenti Samosota (Samsat] olan Kommagene Krallığı, egemenliğini MS. 72'ye kadar sürdürmüş, bu tarihte yöre Roma imparatorluğunun eline geçmiş ve Adıyaman Roma imparatorluğunun Syria (Suriye) Eyaletine, 6. Lejyon olarak bağlanmıştır. Roma imparatorluğunun 395 yılında Batı ve Doğu Roma olarak ayrılmasıyla, Adıyaman Doğu Roma imparatorluğuna katılmıştır. 643 yılından itibaren bölgeye İslam akınları başlamakla birlikte İslam hakimiyeti ancak 670 yılında Emevi'lerle kurulabilmiştir. 758 yılında ise, II, Abbasi komutanlarından Mansur Ibni Cavene'nin hakimiyetine girer. 926 yılına kadar Abbasi hakimiyetinde kalan H'de bu tarihte Hamdanüerin egemenliği başlar. 958 yılında yöre yeniden Bizanslıların eline geçer. 1114-1181 yıllan arası
yöreye Türk akınları olur. 1204-1298 yılları arasında
Samsat ve yöresini Anadolu Selçukluları ele geçirir.
1230 ve 1250 yıllarında Moğol saldırılan yaşanır.
1298'de yöre ve bölge Memlüklerin eline geçer. 1393
yılında Adıyaman bu kez de Timurlenk tarafından
yağmalanır. Büyük bir istikrarsızlığın olduğu Orta çağ boyunca Adıyaman Bizans, Emevi, Abbasi, Anadolu Selçukluları, Dulkadiroğullan arasında el değiştirmiş ve nihayet Yavuz Sultan Selim'in Iran seferi sırasında 1516 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlı topraklarına katılan Adıyaman, başlangıçta merkezi Samsat'ta bulunan bir Sancakla Maraş Beylerbeyliğine bağlıyken, Tanzimat’tan sonra bir kaza olarak Malatya'ya bağlanmıştır. Cumhuriyetin kuruluşundan 1954 yılına kadar eski idari yapısı korunarak Malatya'ya bağlı kaza konumunda olan Adıyaman 1 Aralık 1954 tarihinde 6418 sayılı Kanunla Malatya'dan ayrılarak müstakil il haline gelmiştir. |